Nieuwe studie zegt dat de dood in fases verloopt en niet in één moment

Wetenschappers leggen uit wat er met je lichaam gebeurt na je dood

Een nieuwe studie stelt dat de dood niet in één klap plaatsvindt, maar in meerdere fases. Onderzoeksleider Anna Fowler van Arizona State University bekeek meer dan twintig onderzoeken naar bijna-doodervaringen bij mensen en studies bij dieren om vast te stellen wat er in de hersenen gebeurt na het moment van overlijden.

Bewustzijn na stilvallen hart en hersenen

Volgens de resultaten is het mogelijk dat mensen nog uren bewust blijven nadat het hart is gestopt met pompen en de hersenen geen elektrische signalen meer afgeven. Anna Fowler noemt dood daarom geen harde grens, maar "a shifting landscape". In haar analyse beschrijft ze patiënten met een volledige circulatiestilstand, bij wie het hart dus echt stilstond, die later toch konden vertellen wat er in hun omgeving gebeurde.

In haar paper schrijft Anna Fowler: "Death, once believed to be a final and immediate boundary, reveals itself instead as a process – a shifting landscape where consciousness, biology and meaning persist longer than we once imagined." Daarna voegt ze toe: "Consciousness may not vanish the moment the brain falls silent. Cells may not die the moment the heart stops."

Volgens haar onderzoek blijft bewustzijn dus langer aanwezig dan lang werd aangenomen.

Gevolgen voor definitie van dood en orgaandonatie

De studie kan gevolgen hebben voor hoe de medische wereld dood definieert. In de Verenigde Staten komt de huidige definitie uit de jaren tachtig. Anna Fowler vindt dat die moet worden aangepast, omdat dood volgens haar in fases verloopt en geen enkel moment is. Ze zegt daarover: "It should be considered in phases. If you have cancer, you could have stage three cancer, stage two cancer. Well, there are stages of death."

De resultaten kunnen ook invloed hebben op de ethiek rond orgaandonatie. Nu worden organen vaak binnen minuten na het stoppen van het hart uitgenomen, nadat iemand dood is verklaard. De American Society of Transplantation legt uit dat orgaandonatie grofweg via twee routes loopt: na hersendood, na meerdere tests om dat vast te stellen (DBD), en na circulatoire dood, als een zwaar zieke patiënt of diens familie besluit om de beademing stop te zetten (DCD). Volgens Anna Fowler vraagt haar onderzoek om een hernieuwde kijk op dood als "the sudden extinguishing of life, but the beginning of a transformation", waarbij geneeskunde, filosofie en ethiek dichter bij elkaar zouden moeten komen.

Over de vraag wat er precies gebeurt als iemand sterft, schrijft Anna Fowler: "What does happen when we die? Nobody really knows." Ze zegt dat ze vooral wil dat mensen nadenken over wat het betekent om echt dood te gaan.